Skolyozun Erken Belirtileri Nelerdir?

 

Skolyoz, omurganın normalde düz olması gereken yapısının yanlara doğru eğrilmesi sonucu ortaya çıkan bir omurga deformitesidir. Çoğunlukla ergenlik döneminde fark edilir fakat her yaşta görülebilir. Erken teşhis edilmediği zaman ilerleyebilir, duruş bozukluklarına, ağrılara ve solunum problemlerine neden olabilir. Bu nedenlerden dolayı skolyozun erken belirtilerini tanımak, hastalığın ilerlemesini önlemede büyük bir önem taşımaktadır.

Bu yazımızda, skolyozun vücutta nasıl fark edildiğini, erken dönemde hangi işaretlerin görüldüğünü ve ne zaman doktora başvurulması gerektiğini detaylı bir şekilde açıkladık.

Skolyoz Nedir?

Skolyoz, omurganın yana doğru “S” veya “C” şeklinde eğrilmesi ile karakterize bir durumdur. Bu eğrilik, yalnızca yana doğru olmayabilir. Aynı zamanda omurların kendi ekseni etrafında dönmesi sonucu üç boyutlu bir deformiteye dönüşebilir.

Skolyozun en sık görülen türü idiyopatik skolyoz olmaktadır. Nedeni tam olarak bilinmemektedir. Bunun dışında doğumsal (konjenital), nöromüsküler (kas hastalıklarına bağlı) veya dejeneratif (yaşlanma sonucu gelişen) türleri de vardır.

Skolyoz genellikle ağrısız ve yavaş ilerler. Bu nedenle erken dönemde fark edilmesi zor bir rahatsızlıktır. Ancak vücuttaki bazı asimetrik değişiklikler, skolyozun ilk habercisi olabilir.

Skolyozun Erken Belirtileri Nelerdir?

Skolyozun erken dönem belirtileri, genellikle dış görünüşte fark edilen duruş farklılıkları şeklinde ortaya çıkmaktadır. Dikkat edilmesi gereken başlıca belirtiler, şu şekildedir:

1. Omuzlardaki Asimetri Olması

Skolyozun en sık fark edilen belirtisi de bir omzun diğerinden daha yüksek görünmesidir. Bu durum, özellikle tişört veya elbise giyildiği zaman daha belirgin bir hale gelmektedir.

2. Sırt veya Bel Eğiminde Farklılıkların Olması

Omurgadaki eğrilik nedeniyle sırtın bir tarafı dışa doğru çıkıntı yapabilir. Bu çıkıntı, öne eğilme pozisyonunda daha net bir şekilde fark edilmektedir.
Adams Testi adı verilen bu basit muayene yöntemi sayesinde kişi öne eğildiğinde sırtın bir tarafında kabarıklık gözlemlenebilir.

3. Kalça Dengesizliğinin Olması

Skolyoz, vücut ağırlığının dengesiz dağılmasına neden olmaktadır. Bu nedenden dolayı bir kalça diğerinden daha yüksek veya çıkıntılı görünebilir. Pantolon paçalarının farklı uzunlukta görünmesi de bu duruma işaret edebilir.

4. Omurga Eğriliği veya Gövde Kayması

Bazı bireylerde, omurganın düz görünmemesi veya gövdenin bir tarafa doğru kayması da dikkat çekici olabilir. Özellikle çocuklarda sırtın düzlüğü bozulmuş gibi görünebilir.

5. Kaburgalarda Asimetri Olması

Skolyoz ilerledikçe kaburga kemikleri de eğrilikten etkilenmektedir. Bu durumdaysa göğüs kafesinin bir tarafı, daha belirgin bir hale gelmektedir. Bu durum, göğüs şekil bozukluğu olarak fark edilebilir.

6. Sırt veya Bel Ağrısının Olması

Erken evrelerde skolyoz, genellikle ağrısız olsa da bazı bireylerde bel veya sırt ağrısı hissedilebilir. Bu ağrı, genellikle uzun süre oturmayla birlikte ayakta kalma veya taşıma sonrası artabilir.

7. Giysilerin Dengesiz Durması

Skolyozlu bireylerde omurga eğriliği nedeniyle giysiler, düzgün durmayabilir. Özellikle elbiselerin veya tişörtlerin bir omuzdan düşmesi ya da pantolonun bir tarafının yukarıda kalması da dikkat çekici bir ipucu olabilir.

Skolyoz Kimlerde Görülmektedir?

Skolyoz, genellikle ergenlik dönemindeki çocuklarda (10–16 yaş) hızlı büyüme döneminde ortaya çıkmaktadır.
Kız çocuklarında görülme oranı, erkeklere göre daha fazla ve ilerleme riski de yüksektir. Ancak doğuştan gelen veya yaşlılıkta gelişen skolyoz türleri de bulunmaktadır.

Risk faktörleri de şu şekildedir:

• Ailede skolyoz öyküsü bulunması risk faktörleri içindedir.

• Hızlı boy uzaması risk faktörleri içindedir.

• Kas veya sinir sistemi hastalıkları risk faktörleri içindedir.

• Duruş bozuklukları risk faktörleri içindedir.

Ne Zaman Doktora Başvurmak Gerekir?

Aşağıdaki durumlardan biri fark edildiği zaman bir fizik tedavi ve rehabilitasyon hekimine başvurulabilir:

• Omuz veya kalça dengesizliği,

• Giysilerin sürekli yamuk durması,

• Sırtta eğrilik veya kabarıklık fark edilmesi,

• Uzun süreli sırt-bel ağrısı,

• Nefes alıp vermede zorlanmalar.

Doktor, muayene sonrasında çoğu zaman röntgen veya skolyoz grafisi isteyerek eğrilik açısını (Cobb açısı) ölçmektedir. Bu açı, tedavi planının belirlenmesinde temel bir kriter olmaktadır.

Skolyozda Erken Teşhisin Önemi Nedir?

Skolyozun erken fark edilmesi de ilerlemenin önlenmesi açısından büyük bir avantaj sağlamaktadır.

• Erken evrede (20 derecenin altındaki eğrilikler) özel egzersiz programları ve fizik tedavi ile kontrol sağlanabilir.

• İleri evrelerde ise korse tedavisi veya cerrahi müdahale gerekebilir.

Düzenli kontrollerle birlikte skolyozun ilerlemesi izlenebilir. Böylelikle de cerrahiye gerek kalmadan tedavi tamamlanabilir. Özellikle çocuklarda okul taramaları ve aile gözlemi de bu süreçte belirleyici roller arasındadır.

Skolyozun İlerlememesi için Neler Yapılabilir?

Skolyoz teşhisi konan bireylerde yaşam tarzı düzenlemeleri, oldukça önemlidir:

• Fizik tedavi ve rehabilitasyon hekimi eşliğinde duruş egzersizleri yapılabilir.

• Uzun süre tek taraflı yük taşımaktan kaçınılabilir.

• Otururken ve ayakta dururken duruş simetrisine dikkat edilebilir.

• Düzenli spor (yüzme, pilates, yürüyüş) skolyoz gelişimini yavaşlatabilir.

Erken tanı ve düzenli egzersiz sayesinde omurga sağlığı korunabilir ve ağrısız bir yaşam sürmek mümkün olabilir.

Kısa Bir Bilgilendirme

Skolyozun erken belirtilerini fark etmek, hem çocuklarda hem de yetişkinlerde sağlıklı bir omurga yapısının korunması için kritik öneme sahiptir. Omuz, kalça veya sırt asimetrisi gibi küçük farklar dahi skolyozun ilk belirtileri olabilir.

Erken teşhis sayesinde cerrahi gereksinim azalabilir, tedaviyle omurga dengesi korunabilir ve yaşam kalitesi yükseltilebilir.